Đường dây nóng Bệnh Viện: 0932711722 - Sở Y Tế: 0967 77 1010 - Ngành Y Tế: 1900 9095

Bệnh viêm xoang: triệu chứng, nguyên nhân, điều trị và dự phòng

Chủ nhật, 03/12/2023, 09:05:45 Lượt xem: 1146

Viêm xoang là gì?

Viêm xoang là tình trạng các xoang cạnh mũi (xoang trán, xoang sàng, xoang bướm, và xoang hàm trên) bị viêm nhiễm do vi rút, vi khuẩn, nấm hoặc phản ứng dị ứng gây ra. Đây là những hốc rỗng chứa đầy không khí, nằm phía sau xương gò má và trán, vốn được lót bởi niêm mạc (mô mềm) nhưng khi viêm sẽ tích tụ chất lỏng hoặc chất nhầy bên trong, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển, tiến triển thành nhiễm trùng.

Phân loại viêm xoang

Dựa trên nguyên nhân gây bệnh

  • Viêm xoang cấp tính: do nhiễm trùng đường hô hấp trên, chủ yếu là viêm mũi xoang do vi khuẩn và và viêm mũi xoang do virus cấp tính. Người bệnh có triệu chứng đau đầu, chảy nước mũi, nghẹt mũi, sốt, giảm độ nhạy của khứu giác, hôi miệng, đau quanh mắt, mũi và má… Các triệu chứng này giống cảm cúm và bệnh thường hết trong vòng 1 – 4 tuần. Nếu các triệu chứng kể trên tiếp tục kéo dàu 4 – 12 tuần, có thể bạn đã bị viêm xoang bán cấp.
  • Viêm xoang mạn tính: còn gọi là viêm xoang mạn khi các triệu chứng kể trên kéo dài trên 12 tuần. Có nhiều nguyên nhân khiến bạn rơi vào viêm xoang mạn tính, có thể do nhiễm trùng khối u có cuống mềm hình thành ở niêm mạc (polyp mũi) và vách ngăn mũi bị lệch, dị ứng với một số loại nấm, nhiễm nấm xoang. Viêm xoang mạn tính được chia thành 3 loại: viêm mũi họng mãn tính không có polyp, viêm mũi họng mãn tính có polyp và viêm mũi dị ứng do nấm.
  • Viêm xoang tái phát: thường gặp ở những người bị dị ứng và hen suyễn, bệnh tái đi tái lại nhiều lần trong vòng một năm.

Dựa trên vị trí viêm xoang

  • Viêm xoang hàm trên (xoang cạnh mũi lớn nhất trong các xoang mặt, nằm ở vị trí phía sau xương gò má): cơn đau nhức vùng mặt, sưng quanh mắt và má, đôi khi đau đầu.
  • Viêm xoang sàng (nằm sâu trong hốc mũi, phía sau mặt): biểu hiện viêm cũng không rõ ràng, đau nhức đầu ở vùng gáy, chảy dịch mủ và ho kéo dài.
  • Viêm xoang trán: đau nhức vùng giữa trán lan sang thái dương, nếu nặng còn gây đau hốc mắt.
  • Viêm xoang bướm (nằm trong thân của xương bướm, gồm có 6 thành: thành trước, thành sau, thành trên, thành dưới và hai thành bên): sốt cao, rét run, nhức đầu, đau gáy, dịch chảy xuống mũi họng, lan ra hai bên mắt và gây tỷ lệ tử vong rất cao.
  • Viêm đa xoang: nhiễm khuẩn từ một xoang lan sang các xoang khác do dị ứng, ô nhiễm môi trường, cấu trúc giải phẫu bất thường, cơ thể suy giảm đề kháng…

Nguyên nhân gây bệnh viêm xoang

  • Vi rút: làm sung huyết các mô mũi, chặn bít các lỗ thông thường dẫn lưu xoang gây nhiễm trùng xoang, thường có triệu chứng như cảm lạnh. Khi điều trị, bệnh có thể cải thiện sau 1 tuần, nhưng không sử dụng thuốc nhỏ thông mũi quá 5 ngày, tránh lệ thuộc thuốc và lưu ý thuốc phải được bác sĩ kê đơn, hướng dẫn sử dụng trước khi dùng.
  • Dị ứng: người có cơ địa mẫn cảm với phấn hoa, lông vật nuôi, nấm mốc, nước hoa… dễ viêm xoang do dị ứng và thường bị nặng hơn.
  • Vi khuẩn: nếu triệu chứng bệnh không giảm sau 10 – 15 ngày, có thể bạn nhiễm phế cầu khuẩn Streptococcus pneumoniae hoặc vi khuẩn Haemophilusenzae. Đây là những vi khuẩn thường khu trú trong các khoang mũi họng.
  • Polyp: đây là u nhỏ lành tính hình thành trong mô mũi hoặc xoang, khiến các hốc xoang tắc nghẽn, ngăn dịch mũi chảy ra và gây nhiễm trùng xoang. U nhỏ này cũng có thể hạn chế đường dẫn khí, gây đau đầu, giảm độ nhạy của khứu giác. Nếu điều trị bằng thuốc không hiệu quả, có thể phải phẫu thuật.
  • Ô nhiễm không khí: gây kích ứng mũi, gây viêm, làm tăng nguy cơ mắc bệnh, nguy hiểm hơn ở người dị ứng hoặc hen suyễn.
  • Ngâm mình hồ bơi quá lâu: chất clo có trong hồ bơi sẽ gây kích ứng niêm mạc mũi, gây viêm mô, hình thành bệnh viêm xoang do lặn lâu.
  • Thường xuyên đi máy bay: việc đi máy bay liên tục, cơ thể không thích ứng kịp bởi càng lên cao, áp suất không khí càng giảm, gây áp lực tích tụ trong đầu, chặn đường dẫn khí và khiến các triệu chứng viêm xoang trở nặng. Bạn có thể sử dụng thuốc nhỏ mũi hoặc ống hít trước khi máy bay cất cánh và hạ cánh để vùng xoang luôn sạch sẽ.
  • Nấm: người có hệ miễn dịch yếu thường nhiễm nấm. Đơn cử, nấm Aspergillus phổ biến gây viêm xoang.
  • Lạm dụng thuốc xịt mũi: nếu sử dụng thuốc không theo đơn bác sĩ, bạn có thể làm tắc nghẽn các mạch máu trong mũi.
  • Hút thuốc lá: khói thuốc với người hút thuốc lá chủ động hay ngửi khói thuốc bị động đều có khả năng kích ứng mũi và gây viêm, dẫn tới nhiễm trùng xoang.
  • Bất thường bẩm sinh vùng mũi: đường dẫn lưu hẹp, khe hở vòm miệng, lệch vách ngăn mũi… dễ bị nhiễm trùng xoang nên cần phẫu thuật sớm.

Triệu chứng viêm xoang

  • Đau ở xoang: triệu chứng đặc thù của viêm xoang, cơn đau có khi chỉ thoáng qua. Cơn đau có thể xuất hiện ở trán, hai bên mũi, hàm trên hoặc giữa hai mắt.
  • Chảy nước mũi: dấu hiệu viêm xoang mũi với chất dịch xuất phát từ xoang bị nhiễm trùng đôi khi có màu xanh, vàng hay trắng đục sẽ chảy vào mũi, gây ra tình trạng sổ mũi. Có khi chất chảy xuống phía sau cổ họng, gây ngứa ngáy hoặc đau họng khiến ho, nhất là lúc nằm ngủ, giọng khàn.
  • Nghẹt mũi: nhiễm trùng gây phù nề vùng xoang và mũi, cản trở đường mũi thở dẫn đến nghẹt mũi, khứu giác kém nhạy cảm hơn.
  • Đau đầu: vào sáng sớm do chất lỏng đã tích tụ, cơn đau đầu nặng hơn khi đi máy bay làm thay đổi áp suất đột ngột. Họng bị kích ứng và gây ho do dịch tiết ra từ xoang rồi chảy xuống sau cổ họng, nhất là vào buổi sáng sau khi ngủ dậy. Ngoài những dấu hiệu trên, người bệnh còn gặp các triệu chứng như: sốt, đau tai, đau răng, sưng vùng mặt, hôi miệng, mệt mỏi.

Ai là người dễ mắc bệnh viêm xoang?

Người có vách ngăn mũi lệch, hệ miễn dịch yếu, cơ địa dị ứng, polyp mũi, hen suyễn, nhiễm trùng răng nướu, môi trường ô nhiễm như khói thuốc lá, khói bụi…

Cách chữa viêm xoang

  1. Dùng thuốc điều trị: Với cách trị viêm xoang tại nhà có thể dùng thuốc giảm đau (paracetamol, ibuprofen) giúp giảm các triệu chứng khó chịu do xoang gây ra như đau đầu, áp lực ở má, trán.
  2. Thuốc kháng sinh: nếu các triệu chứng đau đầu, ho, nghẹt mũi… kéo dài vài tuần và phải được bác sĩ chỉ định mà liều dùng có thể kéo dài 3-14 ngày.
  3. Ngoài ra, có thể làm thêm các xét nghiệm cần thiết để xác định liệu viêm xoang có đến từ nguyên nhân dị ứng.
  4. Phẫu thuật: điều trị thuốc không hiệu quả có thể phẫu thuật có thể làm sạch xoang, loại bỏ poly hoặc điều chỉnh vách ngăn bị lệch.

Cách phòng ngừa viêm xoang

Với người lớn: bảo vệ sức khỏe khi mùa lạnh, thời tiết chuyển mùa, rửa tay đúng cách trước mỗi bữa ăn, giữ ấm cơ thể. Tránh xa môi trường khói thuốc và không khí ô nhiễm giúp hạn chế nguy cơ gây kích ứng, viêm phổi và đường hô hấp. Chú ý đến các yếu tố gây dị ứng đường hô hấp như lông chó mèo, phấn hoa, nước hoa… Sử dụng máy tạo độ ẩm. Thêm độ ẩm vào không khí sẽ giúp ngăn ngừa viêm xoang. Lưu ý, vệ sinh thường xuyên máy để duy trì tình trạng máy luôn sạch và không có nấm mốc sinh sôi.

Với trẻ em, vệ sinh mũi cho trẻ đúng cách, đúng liều lượng bằng dung dịch nước muối (dạng xịt hoặc nhỏ), sử dụng máy tạo độ ẩm nếu không khí trong phòng quá khô. Tránh để trẻ hít phải khói thuốc hay các tác nhân gây dị ứng cho trẻ. Khi đi bơi, cha mẹ hạn chế để trẻ ngâm mình quá lơi trong hồ bơi. Hướng dẫn và tập cho trẻ đeo khẩu trang, rửa tay đúng cách bằng xà phòng và nước. Tuân thủ việc tiêm chủng cho trẻ đúng lịch, đặc biệt là tiêm vắc xin ngừa cúm và các bệnh về đường hô hấp (viêm phổi, viêm phế cầu…). Không để trẻ tiếp xúc gần với người bị cảm lạnh hoặc người bị nhiễm trùng đường hô hấp trên.

Các câu hỏi thắc mắc về bệnh viêm xoang

Viêm xoang có nguy hiểm không? Bệnh viêm xoang rơi vào nguy hiểm nếu thời gian bệnh kéo dài và xuất hiện các biến chứng đường hô hấp, viêm ổ mắt, áp xe mắt, viêm túi lệ, viêm tấy ổ mắt, viêm dây thần kinh thị giác sau nhãn cầu, nhiễm trùng não, viêm màng não, áp xe não, biến chứng viêm xoang ở tai, mạch máu, xương. Lúc này, người bệnh có các triệu chứng viêm xoang nặng như có thể co giật, cổ căng cứng, mí mắt rũ xuống, trán sưng, sốt, đầu đau như búa bổ, sợ ánh sáng…

Viêm xoang có lây không? Vi rút có thể lây cho người khác qua các giọt bắn trong không khí khi ai đó hắt hơi hoặc ho, virus có thể bám lên vật dụng công cộng (như tay nắm cửa, thanh chắn, các bề mặt phẳng…) và vô tình bạn chạm tay vào rồi đưa lên mắt, mũi. Thế nhưng, điều này không đồng nghĩa với việc người nhiễm virus gây viêm xoang chắc chắn sẽ mắc bệnh viêm xoang, mà có thể đó chỉ là những dấu hiệu cảm lạnh thông thường. Do đó, phần lớn các bệnh nhiễm trùng xoang không được xem là bệnh truyền nhiễm.