Đường dây nóng Bệnh Viện: (028) 38586257 - Sở Y Tế: 0967 77 1010 - Ngành Y Tế: 1900 9095

Tìm hiểu các phương thức triển khai đơn vị cấp cứu đột quỵ di động (MSU) tại các nước trên thế giới

Thứ năm, 05/11/2020, 07:16:19 Lượt xem: 49

Sự ra đời của đơn vị cấp cứu đột quỵ di động (MSU) đã cung cấp nguồn lực có giá trị trong can thiệp điều trị trước viện cho người dân sinh sống tại các vùng nông thôn và vùng sâu vùng xa, nơi không dễ dàng tiếp cận với dịch vụ chăm sóc đột quỵ tại bệnh viện. Ngoài các trang thiết bị cấp cứu theo tiêu chuẩn, MSU còn được trang bị các thiết bị cần thiết để chẩn đoán và điều trị đột quỵ cấp tính ngay tại hiện trường. Đơn vị cấp cứu đột quỵ di động (MSU) đã được chứng minh là có hiệu quả trong việc hỗ trợ rút ngắn được thời gian can thiệp. Hình ảnh chẩn đoán đột quỵ ngay trên xe cứu thương đã giúp các y bác sĩ cấp cứu quyết định nên đưa bệnh nhân đến các cơ sở chăm sóc đột quỵ ban đầu (PSC) hay đến thẳng trung tâm chăm sóc đột quỵ hoàn chỉnh (CSC) để điều trị chuyên sâu, như liệu pháp can thiệp nội động mạch. Các đơn vị cấp cứu đột quỵ di động (MSU) có thể được hiệu chỉnh cho phù hợp với nhu cầu và khả năng thực tế của từng địa phương — đặc biệt là ở các vùng nông thôn và vùng sâu vùng xa, cụ thể như các điều chỉnh về nhân sự, cấu hình xe cứu thương và mô hình vận chuyển.

Đơn vị cấp cứu đột quỵ di động (MSU) lần đầu tiên được đề xuất và nghiên cứu triển khai ở Homburg, Đức (năm 2008), bằng cách trang bị cho xe cứu thương các công cụ cần thiết để chẩn đoán và điều trị đột quỵ cấp hoặc các trường hợp cấp cứu tương tự, nhạy cảm với thời gian. Ngoài thiết bị cấp cứu tiêu chuẩn, MSU còn được trang bị một máy quét CT di động cỡ nhỏ, một phòng thí nghiệm di động được bố trí trên xe cứu thương và thuốc điều trị đột quỵ. Thông qua telemedicine được tích hợp trên xe cứu thương, hình ảnh CT và video theo thời gian thực được tích hợp có thể được truyền hai chiều giữa bệnh viện và xe cứu thương để tham khảo ý kiến của các chuyên gia của bệnh viện. Với phòng xét nghiệm tại chổ, các thông số huyết học (huyết khối, hồng cầu, bạch cầu, hemoglobin), các thông số đông máu (INR, aPTT), các thông số hóa học lâm sàng (gamma-glutamyltransferase, amylase, creatinine, glucose), và những chất khác có thể được phân tích trong vòng vài phút ngay trong đơn vị cấp cứu di động MSU.

Đơn vị đột quỵ di động (MSU) là là một xe cứu thương có máy CT scan đa phương thức, phòng xét nghiệm tại chổ, hệ thống hội chẩn từ xa (telemedicine) cho phép chuyển các hình ảnh CT và video khám bệnh đến các chuyên gia của bệnh viện, trong ảnh là MSU ở Homburg, Đức.

Để phù hợp với nguồn lực của nhiều cơ sở y tế khác nhau, tại một số nước Châu Âu đã hình thành 2 loại hình MSU, đó là các cơ sở chăm sóc đột quỵ ban đầu (Primary Stroke Centers – PSC) và trung tâm chăm sóc đột quỵ toàn diện (Comprehensive Stroke Centers - CSC)

Các cơ sở chăm sóc đột quỵ ban đầu (PSC) được hình thành để cải thiện việc chăm sóc bệnh nhân đột quỵ. PSC bao gồm đơn vị đột quỵ với đội nhân viên y tế chuyên trách đột quỵ, có quy trình chăm sóc được xây dựng và ban hành bằng văn bản và hệ thống ứng phó khẩn cấp tích hợp.

Trung tâm chăm sóc đột quỵ toàn diện (CSC) tích hợp các dịch vụ chăm sóc chuyên sâu để quản lý các bệnh nhân bị bệnh mạch máu não nặng ở mức nghiêm trọng nhất. Bao gồm các chuyên gia về can thiệp thần kinh và thần kinh mạch máu, có khả năng chẩn đoán hình ảnh thần kinh tiên tiến bao gồm chụp MRI và chụp mạch não, chuyên sâu về các kỹ thuật phẫu thuật và can thiệp nội mạch và có cơ sở hạ tầng là một đơn vị chăm sóc đặc biệt.

Tuỳ theo hoàn cảnh, có 4 chiến lược xử trí cấp cứu bệnh nhân đột quỵ cấp tính:

(A) Chiến lược vận chuyển và nhỏ giọt (Drip and Ship strategy), theo đó bệnh nhân được vận chuyển từ địa điểm cấp cứu đến cơ sở chăm sóc đột quỵ ban đầu (PSC) để làm tan huyết khối và sau đó tiếp tục được vận chuyển đến trung tâm chăm sóc đột quỵ toàn diện (CSC) để can thiệp lấy huyết khối.

(B) Chiến lược tàu chính (Mothership strategy), theo đó bệnh nhân được vận chuyển trực tiếp đến CSC, bỏ qua PSC.

(C) Chiến lược chờ gặp chuyên gia (Specialist Rendezvous strategy), theo đó bệnh nhân được đưa đến PSC để được gặp bác sĩ chuyên khoa để được can thiệp điều trị, các chuyên gia này đến từ các CSC.

(D) Chiến lược MSU (MSU Strategy), theo đó quyết định phân loại dựa trên chẩn đoán được đưa ra tại địa điểm cấp cứu và bệnh nhân được vận chuyển đến PSC hoặc CSC nếu thích hợp.

Các chiến lược xử trí cấp cứu bệnh nhân đột quỵ cấp tính (tại Mỹ, các nước Châu Âu)

Tính đến năm 2017, tại Mỹ, các trung tâm đột quỵ toàn diện CSC chiếm khoảng 1/3 tổng số các cơ sở điều trị đột quỵ (327 trong số 1.148); và ở Pháp là khoảng ¼ (37 trong 132). Xét đến các nước ở Châu Âu, do rộng lớn, đông dân cư, số lượng trung tâm có khả năng điều trị nội mạch ở Đức là 135, ở Anh là 28, trong khi ở Phần Lan, chỉ có 5 trong số 333 bệnh viện đáp ứng các tiêu chí là trung tâm chăm sóc đột quỵ toàn diện CSC.

Ngoài ra, ở một vùng nông thôn rộng lớn ở Bắc Alberta, Canada, mô hình điểm tập trung cho phép MSU bao phủ các vùng nông thôn rộng lớn. Các chiến lược cấp cứu và vận chuyển bệnh nhân đột quỵ do tắc mạch não lớn bằng MSU bao gồm:

(A) Vận chuyển trực tiếp bằng xe MSU, hình ảnh chẩn đoán và phân loại đột quỵ được thực hiện tại chỗ và bệnh nhân được vận chuyển trực tiếp đến trung tâm chăm sóc đột quỵ CSC.

(B) Xe cứu thương vận chuyển bệnh nhân đến điểm tập trung, sau đó xe MSU vận chuyển từ điểm tập trung đến trung tâm chăm sóc đột quỵ CSC sau khi có kết quả hình ảnh chẩn đoán thực hiện trên MSU.

(C) Xe cứu thương vận chuyển bệnh nhân đến điểm tập trung, sau đó Air-MSU vận chuyển từ điểm tập trung đến trung tâm chăm sóc đột quỵ CSC cho các khu vực xa với khoảng cách vận chuyển lớn. Với Air-MSU, máy bay được trang bị CT có thể hạ cánh tại địa điểm cấp cứu, đồng thời thực hiện chăm sóc và chụp ảnh đột quỵ chuyên biệt tại chỗ trên máy bay.

Các chiến lược cấp cứu và vận chuyển bệnh nhân đột quỵ do tắc mạch não lớn bằng MSU tại vùng nông thôn rộng lớn (mô hình tại Canada)

(Tài liệu tham khảo: “Improving Prehospital Stroke Services in Rural and Underserved Settings With Mobile Stroke Units”, Front. Neurol., 01 March 2019)

Theo: SỞ Y TẾ TP.HCM